UFAZ məzununun elmi məqaləsi nüfuzlu Q1 kateqoriyalı jurnalda dərc olunub

Azərbaycan-Fransız Universitetinin (UFAZ) “Fiziki kimya/kimya mühəndisliyi” üzrə magistratura proqramının məzunu Dr. Aynur Nağızadənin elmi məqaləsi nüfuzlu Q1 kateqoriyalı “Atmospheric Pollution Research” jurnalında dərc olunub. “Şəhər PM₁₀ hissəciklərində karboksil turşuları və fenolların mövsümi dəyişkənliyinin və mənbə ilə əlaqəli molekulyar marker profilinin tədqiqi” adlı məqalə şəhər atmosferində PM₁₀ hissəciklərinin tərkibindəki üzvi birləşmələrin molekulyar səviyyədə öyrənilməsinə həsr olunub.

Tədqiqatın əsas istiqamətini şəhər atmosferində PM₁₀ hissəcikləri ilə əlaqəli karboksil turşuları və fenolik birləşmələrin araşdırılması təşkil edir. Bu məqsədlə müxtəlif struktur xüsusiyyətlərinə malik üzvi birləşmələr, o cümlədən dikarboksil turşuları, yağ turşuları, alkilfenollar, nitrofenollar, xlorfenollar, bromfenollar və aminofenollar nəzərdən keçirilib. Belə molekulyar markerlərin öyrənilməsi atmosfer hissəciklərinin kimyəvi tərkibinin daha ətraflı xarakterizə edilməsinə imkan verir.

Araşdırmada xüsusi diqqət bu birləşmələrin mövsümi dəyişkənliyinin öyrənilməsinə yönəldilib. Bunun üçün Fransanın Strasburq şəhərində yerləşən şəhər fon məntəqəsindən 36 həftə ərzində həftəlik PM₁₀ nümunələri toplanıb. Tədqiqat çərçivəsində müxtəlif fəsillərdə atmosfer hissəciklərinin üzvi kimyəvi tərkibinin necə dəyişdiyi və ayrı-ayrı birləşmələrin mövsümi paylanmasının hansı xüsusiyyətlərə malik olduğu araşdırılıb.

Tədqiqatın digər istiqaməti PM₁₀ tərkibində aşkar edilən üzvi birləşmələrin mənbələrinin və mənbə xüsusiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlıdır. Molekulyar markerlərdən istifadə etməklə atmosfer hissəciklərində müxtəlif üzvi komponentlərin mümkün mənşəyi araşdırılıb və onların antropogen fəaliyyət, yanma prosesləri, məişət və digər emissiya mənbələri ilə əlaqəsi nəzərdən keçirilib. Bu yanaşma atmosfer çirklənməsinin kimyəvi profilinin daha dəqiq təsvir edilməsinə xidmət edir.

Məqalədə, həmçinin karboksil turşuları və fenolik birləşmələrin atmosferdə məruz qaldığı kimyəvi transformasiya prosesləri araşdırılır. Xüsusilə atmosferdə fotokimyəvi proseslər, ikinci dərəcəli üzvi aerozolların formalaşması və müxtəlif birləşmələrin atmosfer mühitində çevrilməsi ilə bağlı məsələlər tədqiqatın elmi çərçivəsinə daxil edilib. Bu istiqamət üzvi komponentlərin atmosferdə yaranması, dəyişməsi və hissəciklərdə paylanmasının molekulyar səviyyədə öyrənilməsinə imkan verir.

Məqalənin tam mətni ilə keçid vasitəsilə tanış ola bilərsiniz: https://lnkd.in/d7-Qzuqn